راتلونکی نوې کال به د نورو کالونو په پرتله یو اوږد کال وي چې دې ته په علمې اصطلاح کې لیپ يا اوږد کال وویل کیږی دا به په مجموع کې۳۶۵ورځې ۲۳ ساعت او څو دقیقې ولري چې تقریبأ څه کم یوه ورځ تر عادي کال زیات ده خو دا یوازې د ورځو شمېر زیاتول نه دي.
دا موضوع د فزیک د ځمکې مدار او د تقویم د دقیقې همغږۍ سره مستقیم تړاو لري چې دی ته د فزیک په علم کی لیپ کال یا اوږد کال ویل کیږی دې کال کې د ورځو شمېر له څنګه چی مو مخکې وویل۳۶۵ ورځې ۲۳ ساعته او څو دقیقی وي، نه ۳۶۵ ورځې لکه عادي کالونو کې.
دا یوازې د ورځو زیاتوالی نه دی بلکې زموږ د طبیعي او علمي نړۍ یوه منظمه او دقیقې ځانګړتیا ده. ځمکه د لمر چاپېره بشپړ گردش تقریباً ۳۶۵ورځې او ۶ ساعته وخت نیسي. که دا اضافي شاوخوا ۶ ساعته هر کال سره جمع شوي نه وی نو زموږ د تقویم او ورځو شمېر به د لمر د حرکت سره همغږی پاتې نه وی. په عملي توګه دا نیمه ورځ د څلورو کلونو په موده کې شاوخوا ۲۴ ساعتونه جوړوي چې موږ یې د فبروري ۲۹مه په توګه تجربه کوو.
د دې تجربو ثابتولو لپاره د فزیک علم پوهانو اتومي ساعتونه د وخت د اندازه کولو تر ټولو دقیق معیار جوړ کړی دي او د ځمکې د حقیقي گردش له تغیراتو سره د همغږۍ لپاره واړه سیکنډونه هم محاسبه کړی او هغه یی کارولي دی. ځکه د ځمکې مدار مسلسل بدلیدونکی دی او دا بدلونونه زموږ د موسمونو په اوږد مهال بدلونونو کې هم مهم رول لري.
د لیپ یا اوږد کال لرل یوازې د ورځو شمېر زیاتول نه دي بلکې د طبیعت د ریښې او د ستوري د حرکت د دقیقې سمون یوه څرګنده ثابته شوې فزیکي اړتیا ده.
په کائناتوکې د وخت مفهوم د سیارو ترمنځ توپیر لري چې دا موږ ته ښيي څنګه فزیک او میتا فزیک علم د ورځني ژوند څخه تر بینالکه کچې پورې اغېزمن دی.
دا اضافي ورځ د نورو کالونو په پرتله راتلونکي کال اوږدوي او د موسمونو، فصلونو او ورځني ژوند دقیق تنظیم ساتي. که لیپ کال یا اوږد کال نه وي د څلورو کلونو په تېرېدو سره به د ژمي، پسرلي، دوبې او مني فصلونه له خپل طبیعي ځای څخه وروسته پېل کېدل او په اوږده موده کې به د تقویم او طبیعت همغږي ګډوډه شوې وه.
د فزیک د علم له نظره ځمکې د لمر چاپېره حرکت دقیقاً ۳۶۵،۲۴۲۲ورځې دی. د دې نیمه اضافي ورځې جبران د اتومی لیزرې ساعتونو د تقویم په وسیله کېږي چې هر څلور کاله وروسته یو اضافي ورځ زیاتوي. دې میکانیزم سره ورځني ژوند د فصلونو جریان او د ستورو حرکتونه په دقیق ډول همغږي پاتې کېږي. که لیپ کال یا هر څلور کاله ورسته یو اوږده کالونه نه وی نو په ۱۰۰ کالو کې به تقویم د لمر د حرکت شاوخوا ۲۵ ورځې وروسته پاتې شوی وی چې دا به د موسمي پیښو شدیدو طوفانونو، سیلابونو، تندو بادنونو، کرنې او ورځني مهالویش لپاره لوی ګډوډي رامنځته کړې وي.
لکه څنګه چې راتلونکی ۲۰۲۶ کال د فزیک له نظره اوږد کال ګڼل کېږي، په همدی ډول دا اضافي ورځ د ځمکې د حرکت د دقیق محاسبې او د موسمونو د همغږۍ لپاره حیاتي اهمیت لري. دا موږ ته ښيي چې څنګه طبیعت او دفزیک علم په منظمه توګه یو بل سره همغږي دي. هره ورځ د طبیعت د سمون یوه څرګنده نمونه ده او اضافي ورځ یوازې شمېر نه زیاتوي بلکې زموږ د ژوند، فصلونو او علم د دقیقې همغږۍ لپاره حیاتي اهمیت لري.
د لیکوال په اړه:
انجینر امین ظریف د ننګرهار پوهنتون له علمي کدر څخه دی، هغه د افغانستان د کورنیو چارو وزارت کې د لوړ رتبه مامور په توګه کلونه خدمت کړی او اوس مهال په کاناډا کې د افغان لیکوالو د مطالعاتو د ستراتیژیک مرکز مشر دی. نوموړی د کانونو، اقلیم، ابو مدیریت او ټولنیزو مسایلو په اړه ژورې څېړنې، تحلیلي لیکنې او عامه بحثونه پر مخ وړي، څو د افغان ټولنې غږ نړیوالو ته ورسوي.
Views: 1025
