یو شمېر افغان فعالانو، په یوه ګډه اعلامیه کې، د سویس د پارلمان له لوري د پښتنو پناهغوښتونکو د احتمالي اخراج وړاندیز په اړه نیوکه کړې او دا اقدام یې «قانوناً بېاساس، اخلاقاً خطرناک او سیاسي لحاظه تبعیضي» بللی دی.
د راپورونو له مخې، په وروستیو میاشتو کې، د سویس پارلمان کې یو شمېر سیاسي استازو داسې یوه طرحه وړاندې کړې چې له مخې یې پښتانه افغان پناه غوښتونکي باید بېرته افغانستان ته وایستل شي، ځکه دوی د طالبانو له خوا له خطر سره مخ نه دي.
د افغان فعالانو نیوکه:
په دغه اعلامیه کې راغلي: «موږ د سویس پارلمان له هغې طرحې سره ژوره اندېښنه لرو چې غواړي پښتانه پناه غوښتونکي یوازې د خپل قومیت له امله بېرته افغانستان ته واستوي. دا طرحه نه یوازې له نړیوالو قوانینو سره په ټکر کې ده، بلکې له اخلاقي او سیاسي پلوه هم خطرناکه ده. دا یوه خطرناکه او ناعادلانه سادهګرايي ده چې یو قوم د طالبانو له ګواښ څخه معاف وګڼل شي، یوازې ځکه چې له هغوی سره قومي ورتهوالی لري.»
سرچېنې لیکلي، شواهد ښيي چې پښتانه، لکه نور افغانان، د طالبانو تر واک لاندې له جدي خطرونو سره مخ دي — له سیاسي تعقیب نیولې تر بندیانو، وژنو، او ښځو ته د ازادیو له انکار پورې. طالبان یو ایډیالوژیک تحریک دی، نه قومي، او قربانیان یې له ټولو قومونو دي.
دغو افغانانو غوښتنه کړې چې د پناه غوښتونکو ارزونه باید د فردي وضعیت پر بنسټ وشي، نه د قومیت له مخې. د هر ډول قومي تبعیض مشروعیت ورکول د عدالت، انسانیت او د نړیوالو بشري اصولو خلاف دي.
په اعلامیه کې دغه راز له نړیوالې ټولنې، په ځانګړې توګه د سویس له چارواکو غوښتل شوي چې دا تبعیضي چلند وغندي او له تعصب پرته د ټولو افغانانو د انساني کرامت دفاع وکړي.
په ټولنیزو پاڼو کې ځینې نور غبرګونونه:
د پوهنتون استاده او د بشري حقوقو فعاله شبنم صالحي د سویس له لوري د پښتنو کډوالو شړل د نړیوالو قوانینو خلاف کار بللی دی، هغې ویلي دي د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان ته د پښتنو کډوالو شړل تبعیضي چلند دی.
د ولسي جرګې پخوانۍ غړې شینکۍ کړوخېل هم پر خپله اېکسپاڼه لیکلي: «خلک باید دا هېره نه کړي چې طالبان هېڅکله نه دي ویلي چې دوی د پښتنو استازولي کوي. نه هر پښتون طالب دی او نه هر طالب پښتون دی.»
پخوانۍ افغان دیپلوماتې اصیلا وردګ له سویس څخه د پښتنو افغان کډوالو د را شړلو په غبرګون کې ویلي، پښتونولي جرم نه دی. هغې لیکلي چې د پښتنو کډوالو شړل یوازې د قوم پر بنسټ د طالبانو سره تړل، ښکاره تبعیض دی او د نړیوالو قوانینو سرغړونه ده. وردګ ویلي چې زرګونه پښتانه د طالبانو له تاوتریخوالي څخه تښتېدلي.
د بشري حقوقو د برخې فعاله او خبریاله نیلوفر ایوبي له سویس څخه د پښتنو کډوالو د ایستلو د طرحې په غبرګون کې ویلي دا ښکاره تبعیض او د نړیوالو قوانیو څخه سرغړونه ده. میرمن ایوبي د ۱۹۵۱ کال د کډوالو کنوانسیون دریمه مادې ته په اشارې ویلي چې د نژاد، مذهب یا هیواد پر بنسټ ښکاره تبعیض منع دی. هغې ویلي دي چۍ د سویس د یوې ادارې له لورې د افغان کډوالو په ځانګړې ډول د پښتنو کډوالو د ایستلو طرحه له ګڼو غبرګونو سره مخ ده.
د جمهوري نظام پخواني والي محمد حلیم فدايي دا طرحه توپیري، خطرناکه او د بشري حقونو خلاف بللې ده. نوموړي ویلي، چې طالبان یوازې یوه ایډیالوژیکه ډله ده او نه باید د پښتون قوم استازولي ور په غاړه شي. ښاغلی فدايي زیاتوي، چې طالبانو د پښتنو مخکښ مشران وژلي او د جمهوري نظام پر ضد یې جګړه کړې ده. بل لورته ملګرو ملتونو کې د افغانستان دایمي استازولۍ له سویس د یادې پرېکړې وضاحت غوښتی او دا یې د بشري او کډوالۍ نړیوالو کنوانسیونو خلاف بللې ده.
د امرالله صالح په مشرۍ زرغون بهیر په یوې اعلامیې کې له سویس او نورو هېوادونو غوښتي، چې ټولو پښتنو ته د طالبانو په سترګه ونه ګوري. اعلامیه کې ویل شوي، چې ټول پښتانه طالبان نه دي او له پښتون سره د طالب د کلیمې تړل نه یوازې دا، چې یو نامناسب کار دی؛ بلکې ناوړه پایلې هم لري.
په جینوا کې د افغانستان سفیر نصیر احمد اندیشه لیکلي، د افغان پناه غوښتونکو د ایستلو په اړه کومه رسمي تګلاره چې د قومیت پر اساس وي نشته. هغه زیاته کړې، دا کار د مهاجرت د کنوانسیون او بشري حقونو له روحیې سره په ټکر کې دی.
Views: 69
